Przedawnienie

Przedawnienie roszczeń w prawie niemieckim

W codziennym obrocie gospodarczym zawierane są różne umowy, których stronami są zarówno konsumenci jak i kupcy. Są to np. umowy kupna-sprzedaży, umowy o wykonanie dzieła, umowy najmu i wiele innych. Z tych umów powstają rozmaite roszczenia, takie jak np. o zapłatę, naprawę itp.

Okres, w którym można skutecznie dochodzić sądowo tych roszczeń jest czasowo ograniczony. Oznacza to, że po upływie pewnego okresu czasu dłużnik może powołać się na przedawnienie roszczenia i odmówić jego spełnienia. Wierzyciel w takiej sytuacji nie może już zrealizować sądowo tego roszczenia. Przez niedotrzymanie terminów przedawnienia wierzyciele ponoszą co roku ogromne straty.

Ważnym terminem przedawnienia wierzytelności pieniężnych jest data 31-go grudnia każdego roku kalendarzowego. Po upływie tego terminu przedawniają się takie roszczenia o zapłatę, które podlegają tak zwanemu regularnemu okresowi przedawnienia i co do których wierzyciel zna zarówno dłużnika jaki i powód roszczenia.

Są to na przykład roszczenia o zapłatę za sprzedany towar które przedawniają się według niemieckiego kodeksu cywilnego w przeciągu trzech lat. Bieg tego okresu przedawnienia rozpoczyna się ustawowo z końcem roku, w którym zawarto umowę. Okres przedawnienie w tym przypadku nie liczy się od dnia, w którym została zawarta umowa kupna-sprzedaży tylko od końca roku kalendarzowego, w którym ją zawarto. Z końcem roku 2012 należy zadbać o to aby roszczenia z umów kupna-sprzedaży, które zawarto w roku 2009 nie uległy przedawnieniu.

W międzynarodowych umowach sprzedaży towaru może obowiązywać całkiem inny bieg i termin przedawnienia roszczeń o zapłatę ceny towaru. W wielu przypadkach ma zastosowanie czteroletni termin przedawnienia według konwencji wiedeńskiej o kontraktach międzynarodowej sprzedaży towarów i konwencji nowojorskiej z 1974r. o przedawnieniu w międzynarodowej sprzedaży towarów. Czteroletni termin przedawnienia obowiązuje np. umowy sprzedaży towaru zawarte między firmami z Polski i RFN jeśli podlegają one prawu polskiemu i strony w umowie nie wyłączyły zastosowania wymienionych konwencji.

Poniższe zestawienie przedstawia w skrócie najważniejsze, ustawowe terminy i bieg przedawnienia:

 

Rodzaj roszczenia

 Okres przedawnienia 

     Bieg okresu przedawnienia

Roszczenia o zapłatę z tytułu umowy kupna-sprzedaży lub umowy o dzieło       3 lata Od końca roku kalendarzowego w którym roszczenie powstało, jeżeli wierzyciel zna dłużnika i powód roszczenia
Roszczenia z prawomocnego tytułu, takiego jak np. wyrok, postanowienie lub nakaz egzekucyjny        30 lat Od terminu uprawomocnienia się tytułu
Roszczenia odszkodowawcze za uszkodzenie ciała lub zdrowia         30 lat Od momentu popełnienia czynu wyrządzającego szkodę
Roszczenia z tytułu   gwarancji / rękojmi w przypadku umowy kupna – sprzedaży (wyjątki poniżej)         2 lata  Od momentu przekazania rzeczy
Roszczenia z powodu podstępnego przemilczenia przez sprzedawcę wady  sprzedanej rzeczy         3 lata Od końca roku kalendarzowego w którym roszczenie powstało, jeżeli wierzyciel zna dłużnika i powód roszczenia
Roszczenia z   tytułu gwarancji / rękojmi w przypadku umowy kupna – sprzedaży budowli lub rzeczy które w niej zostały zużyte          5 lat Od momentu przekazania rzeczy
Roszczenia z   tytułu gwarancji / rękojmi w przypadku umowy o dzieło (wyjątek poniżej)          2 lata Od odbioru dzieła
Roszczenia z powodu podstępnego przemilczenia przez wykonawcę wady wykonanego dzieła          3 lata Od końca roku kalendarzowego w którym roszczenie powstało, jeżeli wierzyciel zna dłużnika i powód roszczenia
Roszczenia z   tytułu gwarancji / rękojmi w przypadku umowy o wykonanie budowli albo prace przy budowli (budowlane)           5 lat Od odbioru dzieła
Roszczenia z   tytułu gwarancji / rękojmi z umowy dotyczącej wyniku prac niematerialnych dotyczących np. oprogramowania komputerowego           3 lata Od końca roku kalendarzowego w którym roszczenie powstało, jeżeli wierzyciel zna dłużnika i powód roszczenia
Roszczenia z umowy turystycznej np. o podróż z zakwaterowaniem i wyżywieniem            2 lata Od zaplanowanego terminu powrotu z podróży

 

Zawieszenie lub ponowne wszczęcie biegu przedawnienia

Zawieszenie biegu okresu przedawnienia oznacza, że pewien okres czasu, w którym bieg przedawnienia został wstrzymany, nie jest wliczany w bieg okresu przedawnienia. Po upływie tego czasu, w którym nastąpiło wstrzymanie biegu okresu przedawnienia, sam okres przedawnienia biegnie dalej. Upływ okresu przedawnienia zostaje wtedy przesunięty o ten okres czasu, w którym nastąpiło zawieszenie biegu okresu przedawnienia a ten okres czasu, który upłynął już przed zawieszeniem okresu przedawnienia należy nadal uwzględnić określając termin przedawnienia.

Zawieszenie biegu przedawnienia może nastąpić na przykład przez złożenie wniosku o rozpoczęcie postępowania upominawczego (Mahnverfahren). Jeżeli sadowe postępowanie upominawcze zostanie rozpoczęte dopiero krótko przed upływem przedawnienia i nie będzie aktywnie prowadzone, będzie to bardzo ryzykowne ze względu na możliwe przedawnienie roszczenia. Krótki okres czasu który pozostał do terminu przedawnienia po zawieszeniu jego biegu upłynie wtedy najpóźniej sześć miesięcy po ostatniej czynności wnioskodawcy w tym postępowaniu. Dlatego sądowe postępowanie upominawcze nie może być nigdy dłużej niż sześć miesięcy bezczynnie prowadzone.

Zawieszenie okresu przedawnienia może nastąpić także w następujący sposób:

1. Przez negocjacje na temat powodu i zaspokojenia danego roszczenia. Okres przedawnienia jest tak długo zawieszony, aż jedna ze stron odmówi negocjacji. Okres przedawnienia może wówczas upłynąć już trzy miesiące po zakończeniu negocjacji.

2. Wnosząc pozew, jeżeli wkrótce zostanie on doręczony.

3. Przez doręczenie wniosku o przeprowadzenie postępowania dowodowego.

4. Przez zameldowanie roszczenia w postępowaniu upadłościowym (§ 204 BGB) itd.

Ponowne wszczęcie biegu przedawnienia nastąpi na przykład wtedy, kiedy dłużnik przedłoży dokument o uznaniu roszczenia albo wierzyciel rozpocznie sądowe lub urzędowe postępowanie egzekucyjne (§ 212 BGB).

W przypadku umowy sprzedaży przedawnienie roszczeń z tytułu gwarancji i rękojmi może zacząć biec ponownie poprzez przekazanie rzeczy zastępczej na podstawie praw gwarancyjnych.

Zwracamy uwagę na fakt, że pozasądowe upomnienia tzn. prywatne wezwania do zapłaty nie zawieszają nawet wtedy biegu przedawnienia, jeśli są pisemne i wysłane listem poleconym. Także kilkakrotne, pisemne upomnienia nie prowadzą do wstrzymania okresu przedawnienia.